Cathy Ames en het verhaal dat we kiezen

Cathy Ames is een van de meest onrustbarende personages uit de literatuur: een vrouw over wie lezers al decennia discussiëren, verscheurd tussen haar zien als Steinbecks verbeelding van het kwaad of als een figuur aan wie de diepte is onthouden die elk menselijk verhaal verdient. De nieuwe Netflix-verfilming van East of Eden, met Florence Pughs hypnotiserende vertolking, maakt van Cathy geen heldin. Het doet iets interessoters: het vraagt ons te kijken naar het verhaal dat zij over zichzelf vertelt — en naar de keuzes dat verhaal voortbrengt.

Het verhaal van de Outlaw

In de taal van archetypen is Cathy niet zomaar een monster. Ze is een Outlaw wier opstand is verhard tot vernietiging; een Overlever die gelooft dat de wereld een slagveld is en daarom elke relatie behandelt als een wapen, een transactie of een dreiging. Ze verzamelt geld, geheimen, gunsten en controle, omdat ze heeft geleerd — misschien terecht — dat kwetsbaarheid fataal kan zijn.

Dat is de kracht van het archetype: het verontschuldigt niet dat Cathy huizen in brand steekt, mensen vermoordt of haar kinderen achterlaat. Het verklaart de narratieve logica eronder. Elk leven heeft een dominant verhaal, en dat van Cathy luidt: ik zal nooit meer machteloos zijn. De tragedie is dat ze macht verwart met overheersing, en vrijheid met het vermogen om te kwetsen voordat ze zelf gekwetst kan worden.

Timshel: gij moogt

Steinbecks grote woord, timshel — “gij moogt” — is het morele hart van East of Eden. Het stelt dat we niet veroordeeld zijn door bloed, jeugd, trauma of temperament. We mogen kiezen. Cathy mag geloven dat ze als monster is geboren; het verhaal weigert haar — en ons — achter dat geloof te verbergen.

Daarom is de serie belangrijk. Pugh speelt Cathy niet als een onverklaarbare natuurgeweld, maar als een vrouw die zo lang een rol speelt dat ze het masker voor haar gezicht heeft aangezien. Er zijn scheuren: een flits van woede wanneer een man haar probeert te controleren, een moment van eenzaamheid waarin haar lichaam lijkt af te werpen wie ze heeft gespeeld. In die seconden glimmen we een andere mogelijke Cathy — degene die een ander verhaal had kunnen kiezen.

De spiegel voor ons eigen leven

De meesten van ons zullen nooit een huis in brand steken. Maar we hebben allemaal een innerlijke Cathy, een innerlijke Adam, een innerlijke Cal. De Outlaw zegt: “Niemand zal mij ooit weer controleren.” De Dromer zegt: “Ik ben niet gemaakt voor deze wereld.” De Strijder zegt: “Ik moet vechten om te overleven.” De Zorgende zegt: “Ik tel alleen als ik nodig ben.” Dit zijn geen diagnoses. Het zijn verhalen — en verhalen kunnen worden herschreven.

East of Eden blijft bestaan omdat het eigenlijk niet over Kaïn, Abel, Adam of Cathy gaat. Het gaat over de vraag die elk van ons op elke kruispunt tegenkomt: welk verhaal leef ik — en is het nog steeds waar? Steinbecks antwoord is bevrijdend en angstaanjagend tegelijk: je bent niet je geschiedenis, maar je bent verantwoordelijk voor wat je ermee doet.

Kies je volgende hoofdstuk

Je kunt de eerste hoofdstukken van je verhaal niet veranderen. Je kunt wel het verhaal veranderen dat je erover vertelt — en daarmee het volgende hoofdstuk dat je schrijft.

Als je je gevangen voelt in een oud archetype — de Outlaw, de Zorgende, de Rebel, de Dromer — en je wilt het verhaal ontdekken dat richting geeft aan je werk en leven, bied ik individuele storycoaching aan. Samen ontdekken we de archetypen die je keuzes vormgeven, herkaderen we de verhalen die je tegenhouden en ontwerpen we een nieuw, waar verhaal voor je carrière, bedrijf en leven.

Begin aan je volgende hoofdstuk: mail Peter de Kuster op peterdekuster2023@gmail.com.

Want uiteindelijk zijn we wie we kiezen te zijn.