Wat bedoel ik met ‘verhaal? Ik heb niet de intentie om jou tips te geven over de technieken om verhalen te vertellen die het gewenste effect hebben op luisteraars.

Ik wil het meest boeiende verhaal over storytelling exploreren – namelijk, hoe wij verhalen vertellen over onszelf tegen onszelf. Het idee van ‘jouw eigen verhaal’ is zo krachtig, zo vertrouwd, dat ik het nauwelijks zie als een metafoor, alsof het een nieuwe lens is om naar het leven te kijken.  Jouw verhaal is jouw leven. Jouw leven is jouw verhaal.  

“I don’t think any word can explain a man’s life,” zegt één van de onderzoekers van het warenhuis met schatten dat Charles Foster Kane heeft achtergelaten. Dan krijgen we de fameuze series van beelden leidend tot de closeup van het woord “Rosebud” op een slede die in de haard is gegooid, de punt verteerd door de vlammen. We herinneren ons dat dit de slede is uit Kane’s kindertijd, die  men hem heeft afgenomen toen hij weggerukt werd van zijn familie en naar het oosten werd gestuurd naar een internaat. Rosebud is symbool van de zekerheid, hoop en onschuld van de kindertijd, waaraan een man zijn hele leven kan besteden om het terug te winnen. Het is dit verlangen dat volwassenen leren te onderdrukken. “Maybe Rosebud was something he couldn’t get, or something he lost,” zegt Thompson, de journalist die de puzzel van Kane’s laatste woorden op zijn sterfbed krijgt toegewezen. “Anyway, it wouldn’t have explained anything.” 

Wanneer de films die we kijken ons raken, doen ze dat omdat zij ons fundamenteel herinneren aan wat het meest waar of mogelijk is in het leven – zelfs wanneer het een escapistisch romantisch verhaal is of een sprookje of een mythe. Wanneer jij mens bent, vertel jij jezelf verhalen – positieve verhalen en negatieve verhalen – bewust en veel meer dan dat, onbewust. Verhalen die een episode of een jaar of een semester, of een weekeinde of een relatie of een seizoen of een heel leven beslagen.

Onszelf verhalen vertellen helpt ons te navigeren door het leven omdat zij structuur en richting bieden.  We zijn in feite geprogrammeerd om verhalen te vertellen. Het menselijk brein heeft zich ontwikkeld tot een verhalen-creërende machine die alles neemt wat het tegen komt, maakt niet uit hoe ogenschijnlijk willekeurig en legt er ‘chronologie en oorzaak – en – effect’ aan op. We zoeken automatisch en vaak onbewust naar een verklaring waarom dingen gebeuren en ‘zulke dingen gebeuren’ is geen verklaring.

Verhalen bieden betekenis in de chaos; zij organiseren en geven context aan onze zintuiglijke ervaringen, die anders niet meer dan een vrij kleurloze opeenvolging van feiten zouden zijn. Feiten zijn betekenisloos tot je er een verhaal om heen creëert.

Met ‘verhaal’ bedoel ik die verhalen die wij creëren en onszelf en anderen vertellen en die de enige realiteit vormen die we ooit zullen kennen in dit leven. Onze verhalen kunnen wel of niet kloppen met de echte wereld. Zij kunnen ons al dan niet inspireren om hoopvol actie te ondernemen om onze levens te verbeteren. Zij kunnen ons al dan brengen waar we uiteindelijk willen gaan. Maar aangezien onze bestemming onze verhalen volgt, is het noodzakelijk dat we alles in onze macht doen om onze verhalen krachtig te krijgen.

“Citizen Kane” weet dat de slede niet het antwoord is. Het verklaart wat Rosebud is, maar niet wat Rosebud betekent. De constructie van de film toont hoe onze levens, nadat we overleden zijn, alleen voortleven in de herinneringen van anderen en deze herinneringen stuiten op de muren die we oprichten en de rollen die we spelen. Er is de Kane die schaduw figuren maakte met zijn vingers en de Kane die zijn minnares verkoos boven zijn huwelijk en politieke loopbaan, de Kane die miljoenen mensen vermaakte en de Kane die alleen stierf.