Frankenstein 2025: Een reis van schepping, vervreemding en verlossing

Binnen het pantheon van de klassieke literatuur zijn er maar weinig verhalen die zo hebben standgehouden en geëvolueerd als Mary Shelley’s Frankenstein. Het is een verhaal dat tegelijk mythisch en intiem is, over schepping en de gevolgen daarvan, menselijkheid en monsterlijkheid, ambitie en verantwoordelijkheid. Met de release van Guillermo del Toro’s verfilming uit 2025 – nu te zien op Netflix – worden deze tijdloze thema’s herboren door een filmische lens vol gotische grandeur, psychologische diepgang en poëtische introspectie. Deze film is niet slechts een remake, maar een meditatie over wat het betekent om te creëren, om buitengesloten te worden, en om verlossing te zoeken in een wereld die vaak terugdeinst voor verschil.

Een verhaal tweemaal verteld: contrasterende perspectieven

Del Toro’s Frankenstein ontvouwt zich met een narratieve ambitie die zowel groots als intiem is. Het verhaal wordt ingelijst in het ijzige Arctische landschap, waar Victor Frankenstein (Oscar Isaac) zwaargewond ligt en zijn redders de duistere odyssee vertelt die hem en zijn schepping tot dit doodspunt heeft gebracht. Vanuit deze epische opening reist de film terug in de tijd en verkent Victor’s jeugd als zoon van Baron Leop (Charles Dance), een strenge vader die de kiem legt voor Victor’s opstandige aard en zijn verlangen om zijn afkomst te overtreffen.
Dit achtergrondverhaal ontvouwt zich met de gelaagdheid van een coming-of-age-vertelling, getekend door pijn, fascinatie voor het mysterie van het leven en de aanhoudende druk van verwachting. Opgegroeid in een tijd waarin wetenschappelijke nieuwsgierigheid een gespannen dans uitvoert met bijgeloof en onwetendheid, is Victor’s honger naar kennis zowel een zegen als een vloek. Zijn zoektocht om leven uit de dood te scheppen weerspiegelt het verlangen van een kind naar goedkeuring van een afstandelijke, veeleisende ouder.

Een cruciale keuze van del Toro is het gelijke gewicht dat hij toekent aan het perspectief van het Schepsel (Jacob Elordi), dat niet verschijnt als de simpele boeman van weleer, maar als een volledig uitgewerkte, welsprekende ziel gevangen in een lichaam dat door de samenleving wordt verafschuwd. De reis van het Schepsel is er een van verlichting en vervreemding: hij leert lopen, denken, liefhebben – maar altijd onder de schaduw van angst en wreedheid. In vroege scènes waarin hij contact maakt met dieren en een vriendelijke oude man (David Bradley), ontvouwt zich een diep verlangen naar verbinding en begrip, wat de emotionele kern van de film versterkt.

De confrontatie tussen tegenpolen: Victor en het Schepsel

Het hart van del Toro’s film ligt in de wisselwerking tussen Victor en zijn schepping – een vader en zoon verbonden door bloed en afwijzing. Oscar Isaacs Victor is tegelijk magnetisch en afstotend: briljant en trots, maar verteerd door schuld en angst. Dit portret overstijgt het cliché van de ‘waanzinnige wetenschapper’; Victor is een man die worstelt met de contradicties van schepping zelf. Zijn genialiteit verblindt hem voor de menselijkheid van zijn schepping, en zijn gevoel van eigenaarschap verandert al snel in angst en haat.

Daartegenover staat Jacob Elordi’s Schepsel als een elegie voor allen die buiten de maatschappij vallen – een wezen dat zowel onschuld als woede belichaamt. Zijn subtiele lichaamstaal, expressie onder lagen make-up en zijn doorleefde stemwerk verheffen het Schepsel tot een tragische held. Hij is geen hersenloze brute kracht, maar een denker gevormd door pijn en hoop. Zijn overpeinzingen over stilte, liefde en geweld zetten het publiek aan tot nadenken over wat werkelijk ‘monsterlijk’ is – de vorm zelf, of de reactie van hen die die vorm aanschouwen.
De relatie tussen beide is zowel teder als stormachtig. Del Toro volgt de emotionele strijd tussen schepper en schepping, en echoot daarmee Shelley’s oorspronkelijke vraag: welke verantwoordelijkheid dragen makers tegenover wat zij tot leven brengen – en breder, ouders tegenover kinderen, samenlevingen tegenover hun verschoppelingen?

Gotische pracht en visuele poëzie

Del Toro’s filmische blik transformeert Frankenstein in een visueel feest van gotische symboliek en zorgvuldig geconstrueerde details. Het productiedesign is weelderig en bedachtzaam: Victor’s laboratorium, verre van de donkere kerkers van vroegere versies, stroomt over van kleur en mechanische grandeur, een samensmelting van steampunk en Victoriaanse gotiek. De contrasten tussen koud staal en warm kaarslicht verbeelden de strijd tussen wetenschap en ziel, controle en chaos.
De film wemelt van motieven: de ijzige wildernis uit de begin- en slotscènes als metafoor voor isolatie en dood; de oude molen waar het Schepsel tijdelijk toevlucht vindt als symbool van de vergankelijke genade van de natuur; en steeds weerkerende beelden van gebroken glas, flakkerende vlammen en een familiewapen dat staat voor gebroken erfenissen.

Del Toro is een meester van sfeer. Elke scène trilt van emotionele lading: close-ups vangen angst en verlangen, terwijl brede panoramashots een wereld tonen die tegelijk uitgestrekt en benauwend aanvoelt. Muziek en geluid weven een voortdurende onderstroom van spanning en melancholie, en verlenen spiritueel gewicht aan elk moment.

Thema’s van macht, verantwoordelijkheid en anders-zijn

In essentie is Frankenstein 2025 een overdenking over macht – de macht om leven te scheppen, toekomst vorm te geven en identiteit te bepalen – en over de desastreuze gevolgen van macht zonder mededogen. Victor’s afschuw van zijn schepping weerspiegelt de maatschappelijke angst voor het onbekende en onbegrepen, een angst die zich vaak vermomt als morele rechtvaardigheid.
Het Schepsel is geen monster, maar de verpersoonlijking van iedereen die ooit is afgewezen vanwege verschil – fysiek, ideologisch of sociaal. Zijn welsprekendheid dwingt tot empathie, terwijl zijn lijden een aanklacht vormt tegen onverschilligheid en egoïstische macht. Del Toro breidt het verhaal uit voorbij individueel drama en stelt grotere vragen over maatschappelijke verantwoordelijkheid. Overheden, families en instituties worden afgeschilderd als blind, bang of strafzuchtig. De film vraagt of ware vooruitgang denkbaar is zonder empathie, en of kennis op zichzelf ooit genoeg kan zijn.

Verlossing en hoop te midden van horror

In tegenstelling tot veel eerdere verfilmingen die in wanhoop eindigen, biedt del Toro een bitterzoet pad naar verlossing. Hoewel Victor en het Schepsel geconfronteerd worden met de gevolgen van hun eigen fouten en angsten, doorbreken momenten van vergeving en inzicht de duisternis. De film suggereert dat schepping op zich niet voldoende is – we moeten ook koesteren, aanvaarden en liefhebben wat we tot leven brengen.
Deze hoopvolle ondertoon sluit aan bij del Toro’s terugkerende fascinatie voor buitenstaanders die genade vinden in wederzijdse herkenning en liefde, zoals in The Shape of Water en Pan’s Labyrinth. Hier belichaamt het Schepsel, ondanks zijn lijden, de mogelijkheid om het monsterlijke te overstijgen door verbondenheid.

Een spiegel van onze tijd

De Frankenstein van 2025 resoneert sterk met hedendaagse angsten over wetenschappelijke vooruitgang, identiteit en maatschappelijke verdeeldheid. De film herinnert ons eraan dat menselijke innovatie zowel wonderen kan voortbrengen als chaos kan ontketenen, wanneer ze losstaat van ethiek. En hij daagt ons uit om onze reacties op anders-zijn te herzien – of het nu gaat om ras, gender, overtuiging of beperking – en om de waardigheid en complexiteit in ieder wezen te erkennen.
In een tijdperk van snelle verandering, technologische onrust en verscheurde gemeenschappen roept del Toro’s Frankenstein op tot empathie als het ware tegengif tegen angst.